Otwarta bankowość (open banking) – co to jest i jak działa w 2026 roku

Otwarta bankowość (open banking) co to jest? To model funkcjonowania sektora finansowego, w którym bank – za zgodą klienta – udostępnia dane o jego rachunku lub inicjuje płatności zewnętrznym firmom (fintechom, aplikacjom budżetowym, porównywarkom kredytowym) za pośrednictwem bezpiecznych interfejsów API. W Polsce mechanizm ten wprowadziła unijna dyrektywa PSD2, a nadzoruje go Komisja Nadzoru Finansowego. W tym artykule wyjaśniamy, jak działa otwarta bankowość, kto może z niej korzystać, jak wpływa na wnioski kredytowe i co zmieni w niej nadchodzący pakiet PSD3/PSR.

Otwarta bankowość – co to jest i skąd się wzięła?

Otwarta bankowość (ang. open banking) opiera się na założeniu, że dane o rachunku bankowym należą do klienta, a nie do banku – to klient decyduje, czy i komu je udostępni. Podstawą prawną tego rozwiązania w Unii Europejskiej jest dyrektywa PSD2 (Payment Services Directive 2), wdrożona do polskiego prawa w ustawie o usługach płatniczych. Zobowiązuje ona banki do udostępniania – wyłącznie na wyraźne żądanie klienta – informacji o rachunku lub możliwości zainicjowania przelewu firmom trzecim, które uzyskały odpowiednią licencję nadzorowaną przez KNF.

Jak działa otwarta bankowość w praktyce?

W otwartej bankowości wyróżnia się dwa główne typy licencjonowanych dostawców usług:

• AISP (Account Information Service Provider) – dostawca usługi dostępu do informacji o rachunku, np. aplikacja do zarządzania budżetem domowym, która pobiera historię transakcji z kilku banków jednocześnie i pokazuje je w jednym miejscu.
• PISP (Payment Initiation Service Provider) – dostawca usługi inicjowania płatności, który – za zgodą klienta – zleca przelew bezpośrednio z jego konta, bez przekierowania na stronę banku i bez pośrednictwa karty płatniczej.

Komunikacja między bankiem a dostawcą trzecim odbywa się przez dedykowany interfejs API, zabezpieczony silnym uwierzytelnieniem klienta (SCA) – tym samym mechanizmem, który zabezpiecza dziś płatności BLIK-iem czy kartą wirtualną. Klient nigdy nie podaje loginu i hasła do bankowości firmie zewnętrznej – potwierdza dostęp bezpośrednio w aplikacji swojego banku, a zgodę może cofnąć w dowolnym momencie.

Kto korzysta z otwartej bankowości i do czego się ją wykorzystuje?

Z otwartej bankowości najczęściej korzystają:

• aplikacje do zarządzania finansami osobistymi (agregatory kont z kilku banków w jednym widoku),
• porównywarki i pośrednicy kredytowi, którzy chcą szybciej zweryfikować dochody wnioskodawcy,
• sklepy internetowe i fintechy oferujące płatność bezpośrednio z konta bankowego zamiast kartą,
• instytucje pożyczkowe, które na podstawie historii rachunku oceniają zdolność kredytową klientów bez pełnej historii w BIK.

Jak otwarta bankowość wpływa na wniosek kredytowy?

W bankowości kredytowej open banking coraz częściej zastępuje tradycyjne zaświadczenie o dochodach. Zamiast czekać na dokument z działu kadr, wnioskodawca może – za jednorazową zgodą – udostępnić bankowi lub instytucji pożyczkowej wgląd w historię swojego rachunku z ostatnich kilku miesięcy poprzez licencjonowanego dostawcę AISP. Na tej podstawie system automatycznie analizuje regularność wpływów, stałe zobowiązania i wydatki, co przyspiesza obliczenie zdolności kredytowej i skraca czas oczekiwania na decyzję – w wielu instytucjach z kilku dni do kilkudziesięciu minut. To rozwiązanie bywa też pomocne przy wypełnianiu wniosku kredytowego dla osób prowadzących działalność gospodarczą, którym trudniej o standardowe zaświadczenie o zatrudnieniu.

Przykład: klient ubiegający się o kredyt gotówkowy zamiast dostarczać zaświadczenie o zarobkach i trzy ostatnie wyciągi z konta, wyraża zgodę na jednorazowy odczyt historii rachunku z ostatnich 6 miesięcy przez AISP współpracujący z bankiem. System w kilka minut potwierdza regularne wpływy wynagrodzenia i brak zaległości w innych ratach, co pozwala podjąć decyzję kredytową jeszcze tego samego dnia.

Czy otwarta bankowość jest bezpieczna?

Dostęp do usług open banking mają wyłącznie podmioty wpisane do rejestru KNF lub odpowiedniego nadzoru finansowego w innym kraju UE – działanie bez licencji jest nielegalne. Każda operacja wymaga zgody klienta potwierdzonej silnym uwierzytelnieniem (najczęściej biometrią lub kodem w aplikacji bankowej), a zgodę można wycofać w dowolnym momencie bezpośrednio w banku. Dodatkowo dostawca trzeci nie przechowuje danych logowania do bankowości – widzi jedynie te informacje, na które klient wyraził zgodę, i tylko przez czas określony w tej zgodzie. Warto zawsze sprawdzić, czy dana aplikacja figuruje w rejestrze KNF, zanim udzieli się jej dostępu do konta.

Co zmieni PSD3 i PSR w otwartej bankowości?

Unia Europejska pracuje nad kolejnym etapem regulacji – pakietem PSD3 (dyrektywa) i PSR (rozporządzenie o usługach płatniczych), które mają zastąpić PSD2. Nowe przepisy zakładają m.in. obowiązek utrzymywania przez banki dedykowanych interfejsów API bez alternatywnych, mniej wygodnych rozwiązań zapasowych, zapewnienie dostawcom trzecim dostępu do danych na takich samych zasadach jak klientowi logującemu się bezpośrednio do banku, publikowanie statystyk dostępności interfejsów oraz wzmocnienie prawa klienta do korzystania z wybranego dostawcy bez zbędnych ograniczeń umownych. Zgodnie z proponowanym harmonogramem PSR ma zacząć obowiązywać około 21 miesięcy od wejścia w życie, a państwa członkowskie będą miały podobny czas na transpozycję PSD3 do prawa krajowego – dokładne terminy zależą od ostatecznego kalendarza legislacyjnego UE, dlatego warto śledzić komunikaty KNF w tej sprawie.

Najczęstsze pytania

Czy muszę korzystać z otwartej bankowości?
Nie. Udostępnienie danych o rachunku przez AISP lub zlecenie przelewu przez PISP jest zawsze dobrowolne i wymaga wyraźnej zgody klienta – bank nie może udostępnić tych informacji bez niej.

Czy korzystanie z open banking jest płatne dla klienta?
Sam dostęp banku do interfejsu API dla uprawnionego dostawcy jest bezpłatny z mocy prawa. Ewentualną opłatą może być jedynie cena usługi samej aplikacji fintechowej, jeśli taka pobiera abonament – nie za sam fakt korzystania z open bankingu.

Jak sprawdzić, czy firma korzystająca z moich danych ma licencję?
Wystarczy sprawdzić rejestr dostawców usług płatniczych prowadzony przez Komisję Nadzoru Finansowego – każdy legalny AISP lub PISP musi w nim figurować.